THAM VẤN TÂM LÝ

The Vietnamese blog of Counseling Psychology

XÂY DỰNG LÒNG TỰ TIN CHO CON CÁI

Posted by Ngo Minh Uy on 25/09/2008

Lòng tự tin được hiểu như một trạng thái cảm xúc mà ở đó một cá nhân cảm thấy bản thân họ là một người có giá trị, cảm thấy tự hào và tin tưởng vào chính bản thân họ. Từ đó người có lòng tự tin thường cảm thấy thoải mái và mạnh mẽ trong các mối quan hệ với người khác, sẵn sàng thể hiện những sự khác biệt của chính họ trong cả hành vi lẫn nhận thức, và tự thân có thể đưa ra được các quyết định quan trọng và sẵn sàng chịu trách nhiệm cho những hệ quả từ các quyết định đó.

Lòng tự tin được hình thành cùng với tiến trình hình thành nhân cách của con người nên nó có tính chất liên tục, tiếp diễn và hệ thống. Cha mẹ đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc xây dựng lòng tự tin cho con cái thông qua các cách thức thể hiện, lối ứng xử, tình yêu thương, sự tôn trọng và khích lệ… Sau đây là những hướng dẫn cụ thể của bác sỹ Marianne Neifert, một chuyên gia hướng dẫn gia đình nổi tiếng thế giới với tên Dr. Mom ®, dành cho các bậc cha mẹ trong việc xây dựng lòng tự tin cho con cái:

1. Tình yêu thương vô điều kiện
Mọi người đều cần cảm thấy mình được yêu thương một cách riêng biệt và không thể thay thế, và gia đình là môi trường đầu tiên mà đứa trẻ học về sự hiện hữu của chúng là đặc biệt đối với những người khác. Tất cả trẻ em đều ao ước được cha mẹ biểu lộ những hành vi như ôm, hôn, nắm tay hoặc đặt tay lên vai chúng. Trẻ em cũng có nhu cầu được nghe “Cha/ mẹ yêu con” mỗi ngày, đặc biệt mỗi khi các em thức dậy và trước lúc đi ngủ. Những điều này sẽ được thấm sâu vào và tồn tại vững chắc trong tâm trí của một con người.

Tình yêu thương vô điều kiện là viên đá góc mà trên đó lòng tự tôn được xây dựng, nó có nghĩa là một tình yêu thương vì chúng là chứ không phải qua những gì chúng làm. Tình yêu thương này không đặt trên những hành vi, sự thành công, hay cái vẻ bề ngoài của đứa trẻ. Khi không hài lòng với những hành vi của con cái, sẽ hữu ích hơn nếu cha mẹ bộc lộ những cảm xúc đó bằng việc sử dụng mệnh đề bắt đầu bằng từ “Ba/ Mẹ” hơn là mệnh đề bắt đầu bằng “Con/ mày”. Những thông mang tính chỉ trích từ cha mẹ sẽ làm hạ thấp, phá vỡ sự hợp tác và giảm đi lòng tự tôn nơi đứa con: “Nhìn cái đống rác mà mày làm ra đây coi! Mày không thể nào tốt hơn được sao?” Ngược lại, mệnh đề bắt đầu bằng “Ba/ Mẹ” giúp cha mẹ tập trung hơn vào những hành vi, chứ không phải những giá trị nhân cách: “Ba/ Mẹ không muốn thấy một sự bừa bộn như thế này bởi vì nó có nghĩa là sẽ có thêm nhiều việc mà Ba/ Mẹ phải làm khi dọn dẹp nó.”

2. Khuyến khích những rủi ro có tính chất lành mạnh
Bắt đầu từ thời kỳ trẻ thơ, hãy cho phép con trẻ được trải nghiệm những kinh nghiệm mới, chẳng hạn thử một món ăn mới, tưới nuớc vào người hoặc chơi với một thú nuôi… Trẻ em tuổi tiền học đường có thể được khuyến khích để tạo ra và/ hoặc chơi những trò chơi mới. Những rủi ro có tính chất lành mạnh đối với đứa trẻ lớn hơn có thể là việc nấu bữa ăn tối cho gia đình, hoặc thử chơi một môn thể thao nào đó hoặc các trò chơi trong trường học. Trẻ em cần học rằng mặc dù có những rủi ro bao gồm cả sự thất bại, nhưng những kinh nghiệm đó sẽ có ích để có thể đạt được những thành quả mới.

3. Tự hào
Hãy để cho con cái nghe những điều tích cực về chúng trước mặt những người khác. Nếu cha mẹ thường xuyên biểu hiện sự tự hào về những công việc ở trường, những bức tranh hoặc những bức hình mà đứa con đã tạo ra thì chính là đã khuyến khích chúng tham gia vào những hoạt động mà chúng thích, trẻ sẽ luôn nhớ về sự tự hào của cha mẹ đối với những thành quả chúng đạt được. Dành thời gian để tham gia những hoạt động trong trường học của con như những sự kiện thể thao hoặc những hoạt động dã ngoại, đó chính là cách thức đầy sức mạnh để tạo hứng thú cho cuộc sống của chúng. Trong suốt các bữa ăn gia đình, hãy để mọi người có cơ hội nói về một ngày và cuộc sống của họ. Cha mẹ có hơn một con trong gia đình cần đảm bảo rằng chúng được nhìn nhận theo một cách riêng biệt và duy nhất.

4. Trở thành là một người lắng nghe tốt
Mục tiêu của cha mẹ là phản hồi, chứ không phải từ chối hoặc làm giảm xuống những gì mà con cái nói ra. Giảng giải bằng những từ ngữ có giá trị cho con về những gì chúng cảm thấy và giúp chúng học cách thể hiện những cảm xúc khác nhau. Theo những cách nói sau đây: “Ba/ Mẹ hiểu là con buồn bởi vì bạn A phải về nhà lúc này” hoặc “Ba/ Mẹ thấy con rất hạnh phúc trong tiệc sinh nhật của bạn B”. Bằng cách chấp nhận, thay vì đánh giá, cha mẹ bộc lộ cho con thấy những cảm xúc của chúng là một “vấn đề” thật sự và được xem trọng. Chia sẻ một cách cởi mở những cảm xúc riêng của cha mẹ để giúp con cảm thấy thoải mái hơn trong việc bộc lộ cảm xúc của chúng: “Ba/ Mẹ lúc này đang buồn và lo lắng vì bà con đang bệnh.” Làm cho đứa con thấy rằng những suy nghĩ và ý kiến của chúng là đáng để ý. Hỏi chúng: “Con muốn chơi trò chơi gì trong buổi tiệc của con?” hoặc “Phần con thích nhất trong câu chuyện này là gì?’

5. Cung cấp sự động viên
Dùng quá nhiều sự tán dương căn cứ trên những đánh giá bên ngoài đứa trẻ có thể tạo ra áp lực phải đạt được và tạo ra nhu cầu trở thành một người khác. Động viên không phải như vậy, bởi vì chúng mang lại những phần thuởng từ sự nỗ lực hơn là những kết quả và cỗ vũ cho việc là chính mình. “Nói cho Ba/ Mẹ nghe về bức tranh, Ba/ Mẹ thấy con rất thích tô màu” thì hiệu quả hơn nhiều so với “Con thật là hoàn hảo.” Khi cha mẹ muốn tán dương con cái, cố gắng cụ thể trong những nhận xét: “Ba/ Mẹ thích cái cách mà con đã xử lý và nỗ lực cho trò chơi đó” hơn là “Con là đứa tốt nhất trong toàn đội.”

6. Dạy tinh thần trách nhiệm
Đặt ra những giới hạn và nội quy trong gia đình để tạo cho đứa trẻ một ý thức về sự tự kỷ luật và trách nhiệm. Hỏi con về những đánh giá của chúng với những chứng cứ rõ ràng khi cha mẹ muốn thiết lập hoặc “nâng cấp” một nội quy mới. Trao cho con sự tự tin bằng cách đề nghị chúng giúp đỡ như chuẩn bị bữa tối, ủi đồ, hoặc dọn bàn… Đưa ra những nhiệm vụ phù hợp với lứa tuổi chẳng hạn dọn dẹp đồ chơi, tự mặc đồ hoặc cho thú nuôi ăn. Nhớ là phải công nhận những nỗ lực của đứa con. Trong trường hợp nếu con cái có quên một nhiệm vụ nào đó, hãy thể hiện rằng chúng được mong đợi để làm điều đó. Nói “Chắc là con đã phải làm một công việc gì khác chứ không hẳn là quên cho mèo ăn. Con thường là nguời có trách nhiệm.”

7. Thưởng cho những thành công
Cái ý niệm của con về sự thành công sẽ được bồi đắp khi cha mẹ cỗ vũ cho những nỗ lực của chúng. Dành thời gian để dạy những kỹ năng mới cho con như học dùng compa, lau giày, điều khiển một vòng tròn hoặc học bơi… Đừng quá vội khi giao những nhiệm vụ mà có thể con bạn thấy sợ. Nhận xét như: “Này, để mẹ làm cho”, hay “Con còn nhỏ lắm”, hay “Con có thể làm hỏng đó” thường sẽ tạo nên sự lệ thuộc và làm mất tự tin. Thay vào đó, hỗ trợ đứa con làm những điều cho chính nó, với những sự hướng dẫn cần thiết từ cha mẹ.

8. Bộc lộ những hứng thú của cha mẹ
Bằng cách nói cho con cái những quan tâm riêng của họ, cha mẹ đã giúp chúng cảm thấy rằng chúng quan trọng hơn bất cứ thứ gì trong giây phút hiện tại đó. Cha mẹ hãy bỏ tờ báo xuống khi con đang cố nói chuyện. Giữ sự tương tác mắt và lắng nghe những gì con nói. Chú ý tắt tivi mỗi ngày và dùng thời gian đó để hiện diện một cách hoàn toàn với con cái, có thể là chạy nhảy, chơi trò chơi hoặc đọc sách cùng chúng. 20 phút mỗi ngày của sự tập trung chú ý đó cũng đủ để làm tăng lên lòng tự tôn nơi đứa con.

9. Đưa ra bài học trong những sai lầm
Trẻ nhỏ thường có thể mắc những sai lầm nhỏ với những hậu quả nhỏ, những sai phạm này có thể dạy chúng giải quyết những vấn đề trong tương lai bằng cách có những quyết định tốt. Nếu con đặt một cái ly nơi cạnh bàn và làm đổ nó, hãy khuyến khích con nghĩ xem liệu có thể làm khác đi như thế nào trong những lần tới. Giúp con sửa chữa lại những thứ mà chúng làm hư, hoặc đề nghị con rút ra bài học trong một quyết định không tốt như vậy. Nếu đứa trẻ có trách nhiệm trong những sai lỗi, lòng tự tôn của chúng sẽ tăng lên, điều đó dạy chúng rằng những hành động và lựa chọn sẽ kèm theo những hệ quả

10. Dạy ý thức về lòng tự hào dân tộc
Bằng cách tự hào về những truyền thống dân tộc mình, đứa trẻ sẽ học được những ý niệm của sự định hình và thuộc về một nền văn hóa mà nó sẽ hỗ trợ tích cực cho những cảm xúc về chính chúng. Tham gia những ngày kỷ niệm của gia đình, làm những món ăn truyền thống và nghe kể về những câu chuyện lịch sử gia đình sẽ giúp đứa trẻ hiểu và thích thú về truyền thống của chúng.

11. Thừa nhận khi cha mẹ sai
Nói rằng “Ba/ Mẹ xin lỗi” là một trong cách thức thành thật và trung thực nhất mà cha mẹ có thể làm. Khi cha mẹ nhận lỗi của họ và muốn một sự tha thứ, đứa trẻ sẽ học được rằng không ai là hoàn hảo. Một đứa trẻ có thể tha thứ cho cha mẹ khi họ xin lỗi sẽ cảm thấy dễ dàng hơn để chấp nhận những sai sót của chính chúng. Chúng có thể tha thứ được cho chính chúng và người khác.
___________________
Bangkok 17/ 07/ 2008
Ngô Minh Uy (biên dịch)

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s