THAM VẤN TÂM LÝ

The Vietnamese blog of Counseling Psychology

LÀM VIỆC VỚI CÁC TRƯỜNG HỢP TỰ TỬ (1)

Posted by Ngo Minh Uy on 21/07/2008

A. VẤN ĐỀ TỰ TỬ

Tự tử là một vấn đề luôn nóng và mang tính thời sự trong xã hội loài người. Cứ nhìn thấy khối lượng đồ sộ của những công trình nghiên cứu liên quan đến tự tử thì chúng ta có thể hình dung được sức nóng cũng như sự thu hút của vấn đề đối với xã hội nói chung và các nhà nghiên cứu và thực hành tâm lý nói riêng.

Tỉ lệ tử tự dường như có nguy cơ ngày càng tăng tại hầu hết các quốc gia trên thế giới, đặc biệt lực lượng tự tử đang ngày càng trẻ hóa. Các nhà nghiên cứu đã thống kê và kết luận rằng: số lượng nam giới tự tử thành công (tự tử và chết) là cao hơn nữ giới, mặc dù nữ giới có ý định và hành vi tự tử cao hơn nam giới; độ tuổi tự tử ngày càng tăng dần, có nghĩa ở các lứa tuổi lớn hơn thì nguy cơ tự tử cao hơn; những người độc thân có nguy cơ tự tử cao hơn những người có gia đình; và tỉ lệ tự tử bình quân trong dân số bình thường là ít hơn rất nhiều so với tỉ lệ tự tử trong nhóm những người có các khó khăn tâm lý hoặc các bệnh lý tâm thần.

B. ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ TỰ TỬ

Công việc đầu tiên mà một chuyên viên tiến hành khi làm việc với các trường hợp có ý định, kế hoạch, hoặc hành vi tự tử là đánh giá/ lượng giá được các nguy cơ tự tử từ thân chủ. Có mấy điều lưu ý sau đây: 1). Không có một phương pháp nào chính xác để đánh giá nguy cơ tự tử; 2). Ý tưởng tự tử là điều rất phổ biến, và vì thế không thể căn cứ vào ý tưởng tự tử để đánh gia nguy cơ tự tử của thân chủ; 3). Chuyên viên tham vấn và trị liệu/ chuyên gia lâm sàng phải dùng những cách đánh giá lâm sàng như các test chuyên dụng, phỏng vấn lâm sàng…

Các yếu tố nguy cơ tự tử được chia làm hai loại sau đây:
1. Các yếu tố nguy cơ có tính ổn định (Stable)
Những yếu tố này mang tính ổn định và dường như không có sự thay đổi trong một thời gian dài trong cuộc sống của thân chủ. Bao gồm:

    – Lịch sử của những hành vi tự hoại/ tự gây đau đớn cho chính mình
    – Những hành vi tự tử có tính chất nghiêm trọng trong quá khứ
    – Nhập viện do các rối loạn tâm thần hoặc thần kinh trong quá khứ
    – Lịch sử sử dụng chất gây nghiện (rượu, ma túy…)
    – Những nghịch cảnh/ tổn thương thời kỳ tuổi thơ
    – Lịch sử gia đình có liên quan đến tự tử
    – Các yếu tố tuổi, giới tính và tình trạng hôn nhân

2. Các yếu tố nguy cơ có tính biến đổi (Dynamic)
Những yếu tố này không mang tính chất ổn định mà có thể thay đổi, biến thiên trong một thời gian nhất định, và có thể đóng vai trò quan trọng trong một thời gian. Bao gồm:

    – Những ý tưởng, trao đổi và ý định tự tử
    – Thất vọng
    – Những triệu chứng tâm lý rõ ràng
    – Tính “vâng lời” của thân chủ (một khái niệm dùng để chỉ việc một thân chủ/ bệnh nhân luôn tuôn thủ và làm theo những gì nhà trị liệu/ bác sỹ yêu cầu)
    – Sử dụng chất gây nghiện (rượu, ma túy…)
    – Dấu hiệu của tâm thần
    – Căng thẳng tâm lý (stress), đặc biệt là do những sự mất mát lớn, bị ngăn cản hoặc bỏ rơi…
    – Thiếu những sự hỗ trợ xã hội

Trong tất cả các yếu tố trên, khi chuyên viên dùng để đánh giá nguy cơ tự tử của thân chủ, cần lưu ý đến đặc điểm “có tính chất gây chết người” (lethality): hành vi có tính chất gây chết người cao hay thấp. Ví dụ: Một người nhảy từ lầu 01 xuống để tự tử thì tính gây chết người là thấp và không nghiêm trọng, trong khi người có hành vi nhảy từ lầu 10 thì chắc chắn tính gây chết người là cao và nghiêm trọng.

Theo mức độ tăng dần, nguy cơ chết người của việc tự tử là: 1). Có ý tưởng tự tử; 2). Có mục tiêu tự tử; 3). Có kế hoạch tự tử. Như thế chuyên viên khi làm việc với thân chủ cần đánh giá mức độ nguy cơ mà thân chủ đang có là ở mức nào để biết cách tiếp cận và định hướng can thiệp. Ví dụ: Một thân chủ chỉ mới có ý tưởng về tự tử thì không nghiêm trọng (thậm chí là bình thường) trong khi một thân chủ đã hoạch định một kế hoạch để tự tử (dự định sẽ chết như thế nào, bằng cách nào, lúc nào, ở đâu…) thì đó là một hành vi nguy cơ cao và có tính nghiêm trọng.

C. TIẾP CẬN VỚI VẤN ĐỀ TỰ TỬ

Ngô Minh Uy
Bangkok 21/ 07/ 2008
_________________________________

Tham khảo: American Psychiatric Association. Practice Guideline for the Assessment and Treatment of Patients with Suicidal Behaviors. Arlington, VA: American Psychiatric Publishing; 2003:4

2 phản hồi to “LÀM VIỆC VỚI CÁC TRƯỜNG HỢP TỰ TỬ (1)”

  1. […] VIỆC VỚI CÁC TRƯỜNG HỢP TỰ TỬ (2) Posted on July 21, 2008 by Ngo Minh Uy A. VẤN ĐỀ TỰ TỬ B. ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ TỰ TỬ […]

  2. "Các công trình nghiên cứu về vấn đề tự tử" (Tài liệu) said

    Vấn đề tự tử trong vùng người dân tộc thiểu số H,rê ở An Lão – Bình ĐỊnh những năm gần đây gia tăng đột biến, mà nguyên nhân của hiện tượng này thật khó giaiar thích!
    Bức xúc trước vấn nạn này, tháng 7-2000, UBND huyện An Lão – Bình Định đã xây dựng đề án phòng ngừa ngăn chặn tệ nạn tự tử – tự sát trong vùng đồng bào các dân tộc thiểu số. Đánh giá của đề án cho thấy, sự gia tăng đột biến của tình hình tự tử tự sát những năm gần đây xuất phát từ nhiều nguyên nhân xã hội phức tạp. Đồng bào H’re là những người thẳng thắn, bộc trực, trọng tín nghĩa, giữ lời hứa, tự cao nhưng cũng rất tự ti. Trong khi mặt trái của cơ chế thị trường đang tác động xâm nhập vào đời sống thôn làng, trái ngược với đạo đức truyền thống vốn rất bảo thủ của đồng bào đã tạo nên một hiệu ứng tâm lý tiêu cực trong một bộ phận dân cư, dẫn đến khủng hoảng về giá trị cuộc sống, về niềm tin, là nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự gia tăng đột biến của các vụ tự tử.
    Những giải pháp đề ra trong đề án khá vĩ mô nhưng việc triển khai mới tập trung vào những giải pháp tình thế, trước mắt như phát hiện cứu giúp hoặc giải quyết nguyên nhân từng vụ việc riêng lẻ mà chưa tạo ra được chuyển biến đáng kể để làm giảm nguyên nhân xã hội của sự gia tăng tệ nạn. Trong khi đó, theo thống kê của Công an huyện An Lão, trong 25 vụ tự tử xảy ra năm 2003 thì có 23 vụ nguyên nhân về quan hệ tình cảm, chỉ có 1 nguyên nhân kinh tế, 1 vụ nguyên nhân bệnh lý.
    Thực trạng tự tử trong đồng bào H’re đang đòi hỏi các ngành hữu quan cần có sự nghiên cứu sâu hơn và các giải pháp cụ thể, đồng bộ hơn thì mới giải quyết một cách căn bản vấn nạn này.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: