THAM VẤN TÂM LÝ

The Vietnamese blog of Counseling Psychology

NGHỀ THAM VẤN TÂM LÝ (2)

Posted by Ngo Minh Uy on 07/07/2008

Tham vấn hay trị liệu hay cái gì khác
Lại một vấn đề “tranh cãi” nữa, tham vấn tâm lý hay trị liệu tâm lý hay cái gì khác nữa. Có hai khuynh hướng chính liên quan đến vấn đề này:
1. Khuynh hướng thứ nhất cho rằng hai lĩnh vực này là khác biệt nhau, nhà tham vấn tâm lý không phải là một người trị liệu và chỉ giải quyết, can thiệp những vấn đề thuộc về cuộc sống hàng ngày với những người “bình thường”, trong khi nhà trị liệu dùng các liệu pháp tâm lý như phân tâm, nhận thức – hành vi… để giải quyết những vấn đề liên quan đến tâm bệnh lý của những người bị bệnh và cho những trường hợp phức tạp mà nhà tham vấn không làm được;

2. Khuynh hướng thứ hai, gộp chung tham vấn và trị liệu thành một lĩnh vực, và mô tả ranh giới giữa hai lĩnh vực này là không nhất thiết và không có sự khác biệt mang tính phương pháp và bản chất. Sự khác biệt có thể có là cách thức can thiệp mang tính ngắn hạn với tham vấn và dài hạn với trị liệu, mang tính “vấn đề khó khăn” với tham vấn và “bệnh lý” với trị liệu (tương đương khuynh hướng một nhưng không hạ thấp nhà tham vấn).

Thực tế hiện nay trên thế giới nhiều nhà thực hành thường đi theo và chấp nhận khuynh hướng thứ hai vừa nêu, bởi trong nhiều trường hợp và như trong phần mô tả công việc ở trên, nhà tham vấn có thể làm việc với những trường hợp liên quan đến bệnh lý và sức khỏe thần, và trong những trường hợp khác nhà trị liệu tâm lý cũng có những can thiệp mang tính ngắn hạn và những khó khăn hàng ngày của thân chủ.

Mặt khác, cả nhà tham vấn tâm lý lẫn nhà trị liệu tâm lý đều đươc đào tạo những lý thuyết, những liệu pháp, những kỹ thuật và kỹ năng làm việc tương đối giống nhau. Tuy nhiên điều này còn tùy thuộc vào cách thức tiếp cận và truyền thống của một trường đại học hoặc các học viện. Thực tế, nhiều nhà tham vấn xác nhận rằng mình đồng thời cũng là một nhà trị liệu, trong khi không phải là ít những nhà trị liệu cho rằng mình không làm tham vấn mà chỉ làm trị liệu.

Việc phân biệt cũng còn liên quan đến truyền thống và thói quen mang tính chất văn hóa – xã hội của cá nhân người thực hành, của nơi đào tạo và của quốc gia nơi hành nghề. Hoa Kỳ và những quốc gia theo lối Hoa Kỳ có khuynh hướng không tách biệt nhà tham vấn và nhà trị liệu một cách rõ ràng, trong khi những quốc gia khác theo lối Pháp thì có sự tách biệt khá rõ vai trò và vị trí của một nhà tham vấn và một nhà trị liệu. Dù vậy, về mặt hình thức, danh xưng và những vấn đề liên quan thì một nhà tham vấn tâm lý hay một nhà trị liệu sẽ được phân biệt dựa trên bằng cấp và chương trình được đào tạo, và dựa trên chứng chỉ hành nghề của người đó.

Tại Việt Nam, theo quan sát và đánh giá của cá nhân người viết, có sự khác biệt tương đối rõ giữa hai lĩnh vực này theo hai cơ sở sau:
1). Vùng miền: những người hành nghề tại miền Nam có khuynh hướng đồng nhất khá cao giữa hai lĩnh vực tham vấn và trị liệu, trong khi tại miền Bắc nhiều người đang có khuynh hướng xem công việc của nhà tham vấn là khác biệt rõ ràng với công việc của một nhà trị liệu;

2). Chương trình huấn luyện: Những người được huấn luyện với tên gọi của chương trình là “Psychotherapy” sẽ nhận mình là một nhà trị liệu, trong khi những người được huấn luyện với những chương trình có tên gọi “Counseling” thì nhận mình là một nhà tham vấn, đồng thời có làm trị liệu.

Về vấn đề này tại Việt Nam, tôi cho rằng phân tích và mô tả của PGS. TS Trần Tuấn Lộ (2006) rất có giá trị. Ông phân biệt:
1) Tư vấn tâm lý (Consultant), là những người giúp thân chủ hiểu tâm lý của bản thân hoặc của người khác, từ đó xác định thái độ và hành động đúng đắn và cần thiết với chính mình hoặc với một đối tượng khác, bao gồm cả việc giúp thân chủ có sự hiểu biết để rèn luyện, sửa chửa, hoàn thiện nhân cách và thậm chí là tự trị bệnh cho mình;

2) Tham vấn tâm lý (Counseling), là một dạng đặc biệt của tư vấn tâm lý, ở đó người tham vấn phải làm việc với những khó khăn của thân chủ mang tính chất rất riêng tư, những vấn đề khó khăn mang tính chất sâu xa trong đời sống của thân chủ mà chưa có sẵn câu trả lời, chưa có sẵn cách giải quyết. Trong trường hợp này, người làm tham vấn phải giữ bí mật cho thân chủ, tôn trọng những sự riêng tư của thân chủ, và cùng làm việc với thân chủ để giúp họ giải quyết vấn đề. Ngoài ra tham vấn tâm lý cũng mang tính chất điều trị khi thân chủ có những vấn đề liên quan đến những rối loạn trong tâm lý, trong hành vi, trong nhận thức và những vấn đề này là không nghiêm trọng;

3). Trị liệu tâm lý (psychotherapy), là những người làm việc với các vấn đề mang tính chất nghiêm trọng liên quan đến sức khỏe tâm thần, tâm bệnh lý và được thực hiện bởi những nhà tâm lý học lâm sàng, thường là trong các bệnh viện tâm thần hoặc các cơ sở sức khỏe tâm thần khác. Ở đó ngoài các liệu pháp tâm lý, bệnh nhân còn có thể nhận các liệu pháp khác về mặt y – dược học. Tuy nhiên trong một số trường hợp, các nhà trị liệu cũng cung cấp cả những liệu pháp tham vấn.

Các tác giả Brooke và Nancy (1996) cho rằng có thể có nhiều tên gọi khác nhau để mô tả về nghề nghiệp liên quan đến tâm lý như nhà tham vấn tâm lý, nhà trị liệu tâm lý, nhà tâm lý học, nhà tâm thần học, nhân viên xã hội, y tá, nhà tư vấn hôn nhân và gia đình hay chuyên gia sức khỏe tâm thần… tuy nhiên tất cả các tên gọi này có thể có chung một tính chất nghề nghiệp là “Các dịch vụ con người” (Human Services)

Vậy, một lần nữa, trách nhiệm của bạn là đưa ra định nghĩa và lựa chọn cho chính mình về nghề nghiệp của bạn với tư cách là một nhà tham vấn hay một nhà trị liệu hay một nhà gì đó khác. Việc lựa chọn này sẽ không mang tính đúng sai về mặt thực hành mà nó chỉ có ý nghĩa xác định cái giới hạn và những chuẩn mực của một nghề nghiệp, đồng thời cũng khẳng định sự “chính danh” của người hành nghề. Nó đồng thời cũng có tính chất phù hợp hay không theo cách đánh giá của cá nhân người lựa chọn và theo những “khuôn khổ” được mô tả về một nhà tham vấn hay một nhà trị liệu, hoặc là theo cái “khung chương trình” mà một cá nhân được đào tạo.

Bangkok 07/ 07/ 2008
Ngô Minh Uy

________________________________________
Tham khảo
1. Trần Tuấn Lộ (2006). Tư vấn tâm lý và những khái niệm liên quan. Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc gia: Tư vấn tâm lý – giáo dục, lý luận, thực tiễn và định hướng phát triển. Tp. Hồ Chí Minh

2. Brooke B. C., Nancy J. G. (1996). Careers in counseling and human services. Second edition. Taylor & Francis, WC.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: