Theo như thư em gởi, tôi hình dung vấn đề mà bạn em đang gặp phải đã có nguồn gốc từ rất xa xưa trong các mối quan hệ gia đình của bạn ấy. Dù không muốn nhưng tôi cũng phải nói thẳng rằng, có lẽ sự giúp đỡ của em hay của một ai đó khác có tính chất bạn bè sẽ không hữu ích bao nhiêu trong trường hợp này.

Để đáp ứng được các yêu cầu của việc học cũng như sống được tại một quốc gia như Hoa Kỳ, chắc chắn bạn em đã phải có một nỗ lực và nghị lực rất lớn, nó thể hiện cụ thể qua các việc như giảm uống rượu mà thay vào đó là tập thể dục và dùng thực phẩm lành mạnh… Chuyên viên tâm lý tại trường có thể không giúp được vì lý do khác biệt văn hóa hoặc có một hạn chế nào đó về sự thông hiểu giữa hai bên. Em có thể đề nghị bạn của em đến gặp chuyên viên tâm lý trong trường học đó một lần nữa để được đánh giá và hỏi thông tin về một văn phòng tâm lý ở ngoài trường, nơi họ có thực hành tâm lý theo hướng đa văn hóa (multi-cultural approach). Nếu có thể có thông tin về một nhà tâm lý người Việt ở gần đó thì có thể sẽ tốt hơn!

Như vậy, theo suy nghĩ của tôi, em có thể duy trì mối liên lạc thường xuyên với bạn ấy. Đôi khi bạn em chỉ cần có ai đó lắng nghe những tâm sự riêng tư mà không phải là một lời khuyên. Điều quan trọng là hãy nói cho bạn ấy biết là em rất cảm thông và không cảm thấy bị phiền khi nghe bạn ấy tâm sự hay “than thở” về cuộc sống. Nói như thế để bạn em giảm đi sự lo lắng là có thể làm phiền em.

Vì chỉ có những thông tin qua email, trong khi các vấn đề của bạn em là khá phức tạp, hơn nữa không làm việc được trực tiếp nên tôi không thể có những đánh giá hay ý kiến gì cụ thể về trường hợp của bạn em được. Tuy thế tôi có thể khẳng định là dù em có nhận được một hướng dẫn của ai đó thì cũng không thể giúp được bạn em một cách “rốt ráo” và hiệu quả được. Tốt nhất và cần thiết nhất trong lúc này là hãy đề nghị bạn ấy tìm gặp một nhà tâm lý trị liệu hoặc nhà tham vấn tâm lý chuyên nghiệp tại Hoa Kỳ. Có thể tiền phải chi trả cho các dịch vụ tại Mỹ là khá mắc tiền nhưng đó là cách thức tốt nhất nếu bạn em muốn giải quyết được các vấn đề của mình.

Trong trường hợp em cảm thấy vấn đề của bạn ấy có xu hướng trầm trọng hơn thì hãy đề nghị bạn ấy cho gia đình biết để có thể có những hỗ trợ kịp thời, nếu bạn ấy không dám nói thì em có thể xin phép bạn ấy để em thông báo cho gia đình bạn ấy biết. Nhớ rằng nếu em muốn thông báo cho gia đình thì cần phải có được sự đồng ý của bạn ấy, trừ khi em thấy sự nguy hiểm cho bạn ấy là rõ ràng.

Chúc em mọi điều tốt lành, và đừng ngại liên lạc lại với tôi khi cần thiết.

Hanoi 01/11/2009
Ngo Minh Uy

Gia đình bạn rạn nứt khi bạn học cấp 2 (bố mẹ thường xuyên bất hòa, thậm chí dùng đến bạo lực), đến nay bố mẹ không còn nói chuyện với nhau.

Mối tình đầu đơn phương kéo dài suốt 7 năm gây không ít tổn thương, đau khổ. Khi cả 2 cùng có tình cảm thì lại không đến được với nhau vì bạn đi du học, người ấy ở lại VN, bây giờ, người ấy có người yêu khác.

Bạn sống ở KTX và có gia đình người dì bên Mỹ. Trong gia đình dì, anh họ là người gần tuổi và trước đây cũng gần gũi nhất, nhưng bây giờ, khi bạn cần chỗ dựa lại chỉ nhận được sự thẳng thừng phủi tay từ anh họ. Bạn sống nội tâm nên hầu như không có bạn thân bên đó để chia sẻ.

Áp lực học tập, thi cử nặng nề, vì bạn là con gái, mà lại học ngành Tự nhiên.

Những khó khăn, muộn phiền gặp phải, bạn không dám chia sẻ với mẹ vì sợ mẹ thêm buồn, ảnh hưởng đến sức khỏe.

Khi trò chuyện với em, bạn đã bày tỏ sự chán sống tột cùng
“tại sao cái cuộc sống này lại mệt mỏi đến vậy chứ,V chán sống lắm rồi, nhiều lúc cảm thấy sống chỉ là 1 nghĩa vụ quá sức, tại sao cũng ko biết nữa, bên ngoài thì rất mạnh mẽ, nhưng bên trong thì ko ai hiểu được hết, chắc có lẽ sống là để trả nợ, hết nợ thì sẽ được giải thoát mà…”

Trước đây, khi muộn phiền, căng thẳng, bạn thường tìm đến alcohol, uống rất nhiều để say và quên, từng nghĩ đến việc tự tử, nhưng vì nghĩ đến mẹ nên…. Sau 1 thời gian, có lẽ là nhờ thời gian hè ở VN nên hiện nay, bạn đã hạn chế uống mà thay bằng tập thể dục, dùng chế độ thực phẩm lành mạnh. Nhưng kết quả hầu như không đáng kể.

Bên cạnh đó, bạn hay gặp những cơn ác mộng khiến giấc ngủ không sâu, hay giật mình, đổ mồ hôi, tim đập nhanh… gây bất an và mệt mỏi. Chuyên viên tư vấn tại trường cũng không giúp gì được

Em và bạn là bạn thân từ cấp 2, trước đây, mọi chuyện vướng mắc, bạn đều chia sẻ với em. Nhưng có lẽ, do nhiều nguyên nhân, trong đó có khác biệt môi trường mà em khó có thể đồng cảm với bạn như trước. Mặt khác, “có nói ra, cũng không giải quyết được gì, V không muốn A lại thêm lo lắng, nghĩ ngợi nhiều, V không sao…” cho nên, ngoài động viên, em không thể làm gì hơn.

Mong nhận được sự tham vấn từ thầy, em nên làm gì để giúp được bạn mình ?

Chân thành cảm ơn thầy.

Tôi không là người trực tiếp nuối cháu vì tôi chỉ là mợ của cháu. Ba và mẹ của cháu đã ly hôn từ khi cháu mới 02tuổi (cô ruột của cháu là một người đồng tính, hiện giờ đang chung sống với một phụ nữ khác) nhưng cháu sống với gia đình ngoại từ bé tới bây giờ, thỉnh thoảng ba của cháu cũng ghé chơ cháu đi ăn uống, mua sắm … ba của cháu là một người đan ông mèo mở, lăng nhăng, cơ bạc … nhưng cháu của tôi rất thần tượng ba của mình …và gia đình tôi cũng tế nhị không tố cáo ba của cháu khi có mặt cháu.
Thời gian khoảng vài năm gần đây ba của cháu thường hay hứa hẹn đến đón cháu đi chơi nhưng rồi lại thất hứa, lúc ấy cháu buồn lắm nhưng vẫn không nói với người nào trong gia đình cả.
Cách đây vài tháng trong lúc gia đình tôi cùng cháu đi ăn uống thì gặp ba của cháu cùng một cô gái trẽ vào quán ăn và họ có vẻ thân mật lắm lúc đó cháu đã tái xanh mặt mày và sau đó về nhà buồn hết mấy tuần lễ, không nói gì với ai câu nào …và cũng chẳng tâm sự với người nào trong gia đình.
Nói về gia đình chồng của tôi – gia đình mà cháu đang sống và nuôi dưỡng cháu
Gia đình cháu đang chung sống gồm mẹ của cháu 02 dì đã có gia đình và cũng đang sống chung và bà ngoại. Cháu rất thích chơi game online nhưng gia đình chúng tôi ccũng giám sát rất chặt chẽ có nghĩa không dám cho cháu chơi nhiều sợ bị nghiện và ra điều kiện là cháu phải đạt loại giỏi thì mùa hè cháu mới được chơi.
Xin nói nói them một điểm này là các dì cũng giám sát cháu rất chặt chẽ, không cho cháu giao du với bạn bè nhiều trừ những lúc cháu đến trường, trong lớp hay trường có tổ chức đi chơi hay đi cắm trại … thì cháu cũng không được tham gia … về vấn đề này tôi rất không đồng ý những tôi cũng không dám nói ra vì tôi là phận làm dâu ..
Mùa hè tôi cũng khuyên cháu là xin mấy dì cho cháu đi sinh hoạt hè nhưng chồng tôi không đồng ý và máy chị chồng tôi cũng không đồng ý điều đó cho nên mặc dù rất thích nhưng cháu vẫn nó với tôi là “con không thích đi sinh hoạt hè”
Nhà chồng tôi làm nghề buôn bán nên mọi người đều không có nhiều thời gian để sinh hoạt gia đình cho nên cháu cứ thui thủi ôm cái tivi trong suốt những ngày hè …
Tôi rất lo ngại cho cái tâm lý tuổi mới lớn của cháu và chuyện cũng đã xãy ra… cháu có những biểu hiện khách lạ và chị của tôi đã tìm thấy trong túi sách đi học của cháu một lá thứ cháu viết cho bạn gái – người cháu thích, trong đó đại ý là cháu thích ab5n gái đó nhưng bạn gái đó không thích cháu vậy cháu xin lổi bạn ấy nhưng có một câu cháu viết làm chúng tôi rất lo lắng “… mình biết rằng xã hội, gia đình không chấp nhận tình cảm này… nhưng mình nghĩ rằng có thể đem cái chết để chứng minh cho bạn thấy …” theo hỏi chuyện thì cháu mới tâm sự rằng cháu thích ban gái đó và trên mạng thì cháu cũng thích 02 bạn giá khác nhưng cháu đóng vai trò là con trai, cháu tìm hình con trai để add lên avatar của nick yahoo cho bạn gái đó xem và cháu với bạn ấy cũng thường xuyên liên lạc (nhắn tin) bằng điện thoại di động…
Khi chị tôi biết chuyện chị tôi nói với cháu rằng “con là con gái, con có ngực nè, con có kinh nguyệt hàng tháng thì tại sao con thích bạn gái như vậy? Con có nghĩ mình là bê đê không?” Cháu đã trả lời lại rằng “con phải là bê đề, con là người có cá tính mạnh nên con mới làm vậy, chứ con không phải là bê đê”. Chị tôi cứ khuyên nhũ cháu đủ đều , cháu lắng nghe một lúc và nói rằng “nhưng ở nước ngoài người ta chấp nhận chuyện này mà”. Chị tôi cũng nh45 nhàng khuyên cháu rằng “minh đang sống ở Việt Nam và ở đầy không chấpnhận được chuyện con giá thích con giá như thế”. Chị tôi nói với cháu “bây giờ con không xài điện thoại di động nữa và con sẽ không liên lạc với bạn gái kia nữa, con đồng ý không?” cháu nói rằng cháu sẽ không liên lạc với ban gái đó nữa nhưng hãy cho cháu nói với bạn ấy rnằg sẽ không liên lạc nữa và cho bạn ấy biết rằng cháu là con gái vậy bạn ấy có chấp nhận cháu không?
Gia đình tôi rất thường và lo cho cháu, tôi thì không sống chung với cháu nhưng khoảng 02 tuần tôi về bến ấy và tôi đi mua cho cháu vài quyển truyện về tuổi mới lớn, về tình yêu của tuổi teen, cháu thích lắm.
Anh cho tôi một lời khuyên tôi nên làm gì để giúp cháu định hình lại nhân cách của mình cho đúng và gia đình chồng nên làm gì để giúp cháu không còn những suy nghĩ lệch lạch đó nữa?
Chúng tôi đang rất lo lắng, rất mong nhận được tin của anh.

Qua những thông tin rất ít chị cung cấp, tôi chưa thể biết được những “biểu hiện khác lạ” đó cụ thể là như thế nào, tuy nhiên xin được chia sẻ với chị một vài ý kiến căn bản sau:

- Nếu được chị có thể trao đổi những lo ngại của chị về cháu gái mình với bố mẹ của cháu, trừ trường hợp chị là người duy nhất đang nuôi dưỡng trực tiếp cháu. Việc trao đổi ý kiến với những người lớn khác đang có trách nhiệm với cháu là cách để có thể nhìn thấy vấn đề một cách rõ ràng và bình tĩnh hơn.

- Cháu gái chị đang ở vào lứa tuổi vừa mới dậy thì và đang giai đoạn đình hình nhân cách (giai đoạn quan trọng), trong đó có việc định hình về các mối quan hệ cũng như xu hướng tính dục. Do đó, có thể đang có những xáo trộn từ bên trong đời sống tâm lý của cháu. Việc khẳng định ngay lập tức rằng cháu gái chị là một người đồng tính chưa hẳn đã chắc chắc, và có thể sai lầm, có thể tạo nên những tổn thương cho cháu.

- Trong trường hợp thật sự cháu có khuynh hướng đồng tính, tôi xin khẳng định với chị rằng nhiều người trong chúng ta vẫn nhìn “đồng tính” là điều trái ngược với tự nhiên, tuy nhiên các nhà khoa học tâm lý và sức khỏe tâm thần đã kết luận rằng đồng tính chỉ là một khuynh hướng tính dục khác biệt nhưng bình thường như khuynh hướng dị tính (nam thích nữ và ngược lại).

- Tôi không thể cung cấp cho chị một cách thức giáo dục nào đó để chị có thể “cải biến” cháu chị từ một người đồng tính (nếu thật sự là vậy) sang thành người không đồng tính, vì điều đó là không thể. Điều tôi có thể chia sẻ với chị ngay lúc này là cần bình tĩnh và tôn trọng những khác biệt của cháu gái. Dù sao lúc này là lúc cháu gái chị cần sự thông cảm, thông hiểu, nâng đỡ và an ủi lớn nhất. Gần gũi, nhẹ nhàng, và lắng nghe những khó khăn của cháu gái chị là điều cần thiết nhất hiện nay.

- Trong trường hợp có những rắc rối, hoặc trục trặc, căng thẳng gì trong gia đình từ việc này gây ra, chị có thể liên hệ với một trung tâm hoặc một chuyên gia tư vấn tâm lý nào đó để được hỗ trợ.

Chúc chị mọi điều tốt lành và đừng ngại liên lạc với chúng tôi khi cần sự hỗ trợ thêm.

Bangkok 24/08/2009
Ngô Minh Uy

Trước hết tôi rất hoan nghênh và đánh giá cao về ý tưởng làm nghiên cứu của em. Tôi sẵn sàng hỗ trợ trong giới hạn của mình. Sau đây là một số gợi ý và trả lời:

1. Như có nói trong thư trước, hiện trong các bệnh viện (tôi đã nêu tên trong thư trước) người ta quen với khái niệm Tâm lý trị liệu nhiều hơn là Tham vấn, trừ trường hợp bệnh viện tâm thần Trung Ương 2 tại Biên Hoà có Khu Tham vấn tâm lý dành cho bệnh nhân/ thân chủ ngoại trú. Thực tế, tôi vẫn chưa có cơ hội tìm hiểu xem trong các bệnh viện các nước người ta có cung cấp dịch vụ Tham vấn tâm lý hay không. Tuy nhiên theo tôi nghĩ, em có thể dùng chung hai khái niệm này trong nghiên cứu của em, trong phần giới thiệu giới hạn hoặc thuật ngữ liên quan đến đề tài nghiên cứu. Em có thể tham khảo thêm thông tin về sự phân biệt giữa Tham vấn và Trị liệu trong các tài liệu mà em có (trong blog thamvantamly.wordpress.com cũng có một bài nói về điều này).

2. Theo như tôi biết thì chưa có ai tại VN nói/ viết về lịch sử Tham vấn tâm lý trong bệnh viện, như thế có thể em là người đầu tiên có đóng góp để viết về điều này. Có thể sẽ có chút khó khăn để viết nhưng nếu em làm được thì sẽ là một đóng góp có giá trị cho ngành. Tuy nhiên, trong từng bệnh viện, từng khoa/ đơn vị tâm lý trong bệnh viện chắc chắn sẽ có tài liệu chi tiết về lịch sử của việc hình thành và phát triển tham vấn/ trị liệu tâm lý tại bệnh viện (khoa/ đơn vị) của họ.

3. Vì thế, tôi gợi ý em đến trực tiếp tại các bệnh viện mà tôi đã nêu tên trong thư trước để liên hệ tìm hiểu và viết về lịch sử của tham vấn/ trị liệu trong bệnh viện. Tiện thể, tôi cũng xin lưu ý về vấn đề tế nhị trong việc liên hệ trực tiếp các bệnh viện, đó là vấn đề giao tiếp và trình bày nguyện vọng của mình, cố gắng làm sao cho nhẹ nhàng, khiêm nhường và rõ ràng nhất về những gì mình cần. Có thể có một số vị là người đứng đầu đơn vị/ khoa bận công việc hoặc chưa muốn cung cấp thông tin (vì một lý do nào đó), tuy nhiên tôi hy vọng là mọi người sẽ hỗ trợ em hết lòng.

Chúc em mọi điều tốt lành và thành công.
Bangkok 30/05/2009
Ngô Minh Uy

Rất cám ơn bạn đã gởi thông tin và câu hỏi liên quan đến lĩnh vực tham vấn tâm lý qua blog Tham vấn tâm lý. Tôi xin trả lời như sau:

1. Tôi đang làm việc trong lĩnh vực tham vấn và trị liệu tâm lý. Tôi không làm việc trong bệnh viện nhưng cũng có khá nhiều quen biết với các anh chị em đồng nghiệp đang làm trong các bệnh viện. Nhìn chung, tâm lý học trong bệnh viện mang tính chất chữa trị và can thiệp rất nhiều. Về điều này có đôi chút khác với các trung tâm tham vấn và trị liệu bên ngoài, vì trong bệnh viện thường sẽ là một sự phối hợp làm việc với các bác sỹ tâm thần và/ hoặc một số chuyên viên trong các lĩnh vực khác, trong đó có công tác xã hội. Thông thường, các bác sỹ sẽ chuyển những bệnh nhân có vấn đề hoặc cần sự can thiệp tâm lý đến các chuyên viên tâm lý trong bệnh viện.

2. Ở Việt Nam, những thông tin trong các bệnh viện tại miền Bắc thì tôi không được biết nhiều, nên chỉ xin nói một chút ở miền Nam. Tại miền Nam có các bệnh viện sau đây có làm tâm lý: 1) Bệnh viện tâm thần trung ương 2, Biên Hoà, Đồng Nai. Có Khoa Tâm lý lâm sàng và khu tham vấn tâm lý (chủ yếu cho bệnh nhân ngoại trú); 2) Bệnh viện tâm thần Tp. HCM có phòng Trắc nghiệm tâm lý và các chuyên viên tâm lý hỗ trợ với các bác sỹ; 3) Bệnh viện tâm thần Tiền Giang cũng có các chuyên viên tâm lý làm việc cùng với các bác sỹ; 4) Bệnh viện Nhi đồng 1 có Đơn vị Tâm lý trẻ em và vị thành niên; 5) Bệnh viện Nhi đồng 2 có Khoa tâm lý trẻ em.

3. Hiện nay các chuyên viên tâm lý làm việc trong các bệnh viện này đa số là những người có bằng cử nhân tâm lý học tại các trường đại học có đào tạo tâm lý, nhất là những khoa có các ngành học tập trung vào lĩnh vực Tham vấn và trị liệu tâm lý. Ngoài ra các chuyên viên này khi vào làm việc trong bệnh viện cũng có được tham gia các chương trình tập huấn ngắn hạn liên quan đến Trị liệu tâm lý và tâm thần học do các đơn vị trong và ngoài nước tổ chức.

4. Tại bệnh viện tâm thần trung ương 2 Biên Hoà, theo tôi được biết là có Khoa Hoạt động liệu pháp có nhận những sinh viên tốt nghiệp ngành công tác xã hội đến làm việc.

Trên đây là một số thông tin chung liên quan đến câu hỏi của bạn. Bạn có thể liên hệ trực tiếp với các bệnh viện trên đây để tìm hiểu thông tin. Hoặc cần thông tin gì cụ thể hơn, bạn có thể liên lạc lại với tôi. Trong giới hạn hiểu biểt của mình, tôi sẽ cố gắng thông tin tùy theo các câu hỏi cụ thể của bạn.

Chúc bạn mọi điều tốt lành.
Cám ơn bạn đã tham khảo trang blog thamvantamly.wordpress.com

Ngô Minh Uy